İRONİ, ALAYCILIK DEĞİLDİR

Amerikan İngilizcesi ve değişik Avrupa dilleri arasında tercüme yaparken ortaya çıkan yanlış akraba sözcüklere örnek çok fazladır. Neredeyse her dilde karşımıza çıkanlardan biri de “ironi” ve “alaycılık”tır.

İki terimin de klasik Yunan retoriğinden gelmesi ve dolayısıyla farklı dillerdeki modern anlamlarının aynı olduğunun düşünülmesine rağmen aslında öyle değildir. Avrupa kıtasına ait dillerin çoğu kendi dillerinde “ironi” ile akraba olan sözcükleri “alaycılık” ile akraba olan sözcüklerden çok daha sık kullanırlarken, Amerikan İngilizcesinde durum bunun tam tersidir.

Bunun nedeni “ironi” ile “alaycılık” arasında İngilizce’deki ince anlam farkıdır. Bu ince ayrıntıya İngilizce konuşmayanlar sıklıkla aldırmazlar ve bu da terimlerin sıklıkla yanlış tercüme edilmesinin nedenidir. Sorun özellikle “İngiliz Küstahlığı” olan kültürlerde (yani İngilizce’nin çok yaygın olarak konuşulduğu ve insanların İngilizce dili becerilerinin abartıldığı kültürler: Hollanda, Belçika, Norveç, İsveç ve Danimarka başlıca sanıklardır) ortaya çıkmaktadır.

İngilizce’de “ironi”, belirtilenle filli durum -yani sözlük anlamı ile kastedilen anlam- arasındaki dolaylı çelişkidir. İroni incelikli taşır.
Açıkça dalga geçme veya sert ironi, -özellikle ses tonu dalga geçme niteliğini ifade etmek için kullanıldığında- “alay”dır. Alaycı olan bir şey tanım gereği aynı zamanda ironiktir, ancak alaycılık terimi günlük İngilizce’de dalga geçme nüansı olduğunda çok daha sık kullanılır. Şüphede kaldıklarında Avrupalı tercümanlar, “alaycılık” sözcüğünün uygun olduğunu düşünürler.
İki sözcük de, benzer olan ama dalga geçme ironisini ifade etmek için ses işaretleri yerine yapısal- durumsal işaretleri kullanan “taşlama” sözcüğünden ayrı tutulmalıdır.
[irony: ironi(kinaye); sarcasm: alaycılık; mock: dalga geçme]

Kaynak: http://maskedtranslator.blogspot.com